BARNEVELD – De gemeente Barneveld tast nog in het duister over nieuwe maatregelen voor de slechte waterkwaliteit in enkele beekdalen. “Als gemeente zitten we nog in onzekerheid”, zegt een woordvoerder in de Barneveldse Krant. Opmerkelijk, want over het bestaan van het probleem bestaat al jaren weinig onzekerheid. Barneveld werkt zelfs al mee aan een aanpak ervoor.
Het verschil zit vooral in één woord: verplicht.
Met provincie, waterschappen en andere gemeenten werkt Barneveld binnen de Aanpak Veluwe al aan herstel van beekdalen, verbetering van het watersysteem en vermindering van de belasting vanuit de landbouw. Daarbij wordt sterk ingezet op maatwerk, subsidies en vrijwillige bedrijfsplannen.
“Als die kwaliteit zo slecht is, dan is het zeker niet gezegd dat deze vervuiling bij de boer vandaan komt”
Het Rijk overweegt nu iets minder vrijblijvends. Rond onder meer de Kleine Barneveldse Beek en de Grote Valkse Beek zouden zones van 250 meter kunnen komen waarin strengere regels gaan gelden om de belasting van het water met stikstof en fosfaat terug te dringen.
LTO Gelderse Vallei-voorzitter Wim Brouwer plaatst daar vraagtekens bij. “Als die kwaliteit zo slecht is, dan is het zeker niet gezegd dat deze vervuiling bij de boer vandaan komt”, zegt hij in dezelfde krant.
Dat is een relevante vraag. Alleen is de slechte waterkwaliteit zelf bepaald geen nieuwe ontdekking.
Barneveld presenteert zich graag als agrarische gemeente. De sector is belangrijk voor de economie, hoort bij de identiteit van het buitengebied en wordt bestuurlijk regelmatig gekoesterd. Ook de omvang ervan is geen geheim. Barnespeld wees er eerder al op dat in de gemeente meer dan een miljoen landbouwhuisdieren worden gehouden.
Maar die schaal heeft onvermijdelijk ook een fysieke kant. Meer dieren betekent meer stallen, meer voer, meer mest, meer transport, meer landgebruik en een grotere watervraag.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat iedere slechte meting in een beek dus door een boer wordt veroorzaakt. De herkomst van stikstof en fosfaat moet per watersysteem worden vastgesteld.
Maar het maakt het wel opmerkelijk dat de omvang van de agrarische sector bij positief nieuws moeiteloos als kracht van Barneveld wordt opgevoerd, terwijl bij stikstof, mest, verdroging en waterkwaliteit telkens opnieuw grote onzekerheid ontstaat over de mogelijke gevolgen van precies diezelfde schaal.
De Europese Kaderrichtlijn Water dateert uit 2000. Uiterlijk eind 2027 moeten de doelen zijn bereikt. Nederland ligt daarvoor niet op koers. Vooral bij onder meer nutriënten en chemische stoffen resteren problemen.
Ook de Veluwse beekdalen zijn niet pas deze week ontdekt.
Barneveld werkt zelf mee aan de Aanpak Veluwe. Daarin behoren herstel van beekdalen, verbetering van water en bodem en vermindering van stikstof tot de opgaven. Agrariërs kunnen worden ondersteund bij onder meer verduurzaming, extensivering, vrijwillige verplaatsing of stoppen.
Er was dus voldoende zicht op het probleem om er een gezamenlijke aanpak voor te maken en er geld voor beschikbaar te stellen.
De onzekerheid lijkt vooral toe te nemen nu het Rijk overweegt dat maatregelen rond enkele probleemwateren niet volledig vrijwillig kunnen blijven.
Daar wringt het.
De regionale aanpak probeert veranderingen zoveel mogelijk met gebiedsgericht maatwerk, ondersteuning en vrijwillige keuzes tot stand te brengen. Dat is voor agrariërs aantrekkelijker dan een harde zone van 250 meter rond een beek.
Alleen zijn de waterdoelen waaraan Nederland moet voldoen zelf niet vrijwillig.
Dat de tijd begint te dringen, kan evenmin als verrassing komen. Eind 2024 concludeerde het Rijk al dat bestaande maatregelen onvoldoende waren en aanvullende maatregelen nodig zijn.
De deadline van 2027 komt dus niet onverwacht dichtbij.
Hij is vooral 26 jaar lang langzaam dichterbij gekomen.
Voor agrariërs is dat bepaald geen geruststelling. Zij krijgen na jaren van bestuurlijk uitstel nu in korte tijd te maken met maatregelen rond stikstof, mest, natuur en mogelijk ook strengere regels rond water.
Dat die dossiers nu tegelijk op het erf belanden, betekent niet dat de problemen ook tegelijk zijn ontstaan.
En daarin zit misschien wel het ongemakkelijkste deel van het Barneveldse verhaal. De gemeente heeft jarenlang terecht benadrukt hoe belangrijk de agrarische sector voor Barneveld is. Maar bij zo’n uitzonderlijke concentratie landbouw horen niet alleen economische opbrengsten en identiteit. Er horen ook fysieke gevolgen en grenzen bij.
Welke boer uiteindelijk door welke maatregel wordt geraakt, is nog onzeker. Dat de kwaliteit van het water verbetering nodig heeft, is dat veel minder.
Na ruim een kwart eeuw resteert daardoor steeds minder ruimte om eerst rustig af te wachten hoeveel resultaat vrijwilligheid nog oplevert.
Hoe geloofwaardig was dit bericht?
Wie zichzelf graag agrarische gemeente noemt, krijgt uiteindelijk ook de bijsluiter erbij.
Hoe geloofwaardig was dit bericht?
Elke week de vijf beste artikelen in je inbox.
Laat een reactie achter