BARNEVELD – Wie om vijf uur ’s ochtends wakker schrikt van een vuurwerkbom, is onbedoeld getuige van een bijzonder psychologisch verschijnsel. Terwijl honderden inwoners rechtop in bed zitten, beleeft ergens een jongen het hoogtepunt van zijn nacht. Hij heeft een lontje aangestoken en is vervolgens hard weggerend.

Onderzoek van VeiligheidNL biedt aanknopingspunten voor dit gedrag. Spanning, sensatie en sociale status blijken belangrijke drijfveren voor jongeren die risicovol vuurwerk afsteken. Vooral dat laatste is interessant. Waar anderen aanzien verwerven door iets te kunnen of te presteren, kan binnen bepaalde vriendengroepen het veroorzaken van een harde knal al voldoende zijn. De fabrikant heeft het ingewikkelde werk immers gedaan.

Psychologisch opmerkelijk is de combinatie van een enorme behoefte aan aandacht en een minstens zo grote behoefte aan anonimiteit. De vuurwerkheld wil door iedereen worden opgemerkt, maar door niemand worden herkend. De explosie moet zo groot mogelijk zijn, het eigen aandeel zo onzichtbaar mogelijk.

Ook de thuissituatie roept interessante opvoedkundige vragen op. Jongeren die om vijf uur nog op straat rondhangen, komen mogelijk pas rond zes uur thuis. Ouders kunnen zich dan troosten met de gedachte dat hun kroost tenminste niet de hele nacht achter een beeldscherm heeft gezeten.

Mogelijk vermoeden zij zelfs dat hun zoon een krantenwijk heeft. Hij vertrekt ’s avonds, maakt de hele buurt wakker en is voor het ontbijt weer thuis. Al worden er in Barneveld op zondag vermoedelijk niet zoveel kranten bezorgd.

“Vervolgens zouden, binnen de wettelijke mogelijkheden, telefoongegevens kunnen helpen vaststellen welke toestellen zich rond die tijd in de…”

Akoestische opsporing

Een interessante onderzoeksmogelijkheid is het benutten van de microfoons in slimme deurbellen. Door kleine verschillen in het tijdstip waarop een explosie wordt geregistreerd te vergelijken, zou de locatie van de knal kunnen worden berekend. Camerabeelden zijn daarvoor niet eens nodig.

Vervolgens zouden, binnen de wettelijke mogelijkheden, telefoongegevens kunnen helpen vaststellen welke toestellen zich rond die tijd in de omgeving bevonden. Het lijkt immers onwaarschijnlijk dat de nachtelijke vuurwerkheld zijn telefoon thuislaat. Zonder smartphone valt er tenslotte weinig te delen met de vriendengroep.

Daarmee ontstaat een opmerkelijke paradox: de jongen die zijn uiterste best doet om ongezien te blijven, draagt mogelijk zelf het apparaat bij zich dat zijn aanwezigheid kan verraden.

Eén seconde geluid, honderden verstoorde nachtrusten en een dader die zijn eigen succes niet eens durft af te wachten.