BARNEVELD – Volgens ingewijden werken de onderhandelaars van SGP, CDA, CU en BBB aan een opvallend erfgoedplan: Karakteristieke veevoerfabrieken midden in de dorpen van de Gelderse Vallei moeten mogelijk worden aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Daarmee wil het college voorkomen dat het karakteristieke Valleibeeld langzaam verdwijnt door woningbouw, groenvoorzieningen en andere moderne ruimtelijke ontwikkelingen.

“Je ziet het overal: eerst verdwijnen de silo’s, daarna komen er ineens starterswoningen, speeltuintjes en groenstroken. Voor je het weet ontstaat er een leefbare woonomgeving. Daarmee verliezen we onze identiteit.”

Aanleiding vormen twee actuele dossiers in Terschuur en Voorthuizen. In Terschuur is de voormalige Pavo-locatie nog niet verdwenen, maar wordt inmiddels wel gekeken naar woningbouwplannen op en rond het terrein. In Voorthuizen speelt tegelijkertijd een discussie over uitbreiding van veevoerbedrijf Brons, waarbij de provincie steeds terughoudender wordt met vergunningverlening. Ook onder omwonenden in Voorthuizen groeit de discussie. Sommigen zien de fabriek zelfs liever vertrekken uit het dorpscentrum.

Volgens het gemeentebestuur zijn juist dit soort ontwikkelingen reden om snel na te denken over bescherming van het “karakteristieke Valleibeeld”. Eerder verdween al een vestiging van De Heus uit het straatbeeld van Barneveld, terwijl ook in Wekerom recent een markante fabriek verloren ging.

Volgens hen zijn juist de imposante silo’s, het dagelijkse vrachtverkeer en de subtiele geurtonen van mengvoer bepalend voor de identiteit van de Gelderse Vallei. “Wij hebben 24-meter hoge voersilo’s bij inwoners in de achtertuin, dat is iets om trots op te zijn.”

“Typisch Gelders-Valleise skyline”

Gelukkig zijn er nog enkele parels behouden gebleven, zoals dus Brons in Voorthuizen, Twilmij in Stroe en Rijnvallei in Barneveld. Dit zijn zeldzame voorbeelden van “vroeg-21e-eeuwse dorpsintegratie van zware industrie”.

Het gemeentebestuur denkt met de gemeentelijke erfgoedstatus, een jaarlijkse open voerfabriek dag en educatieve wandelroutes langs historische vrachtwagenbewegingen het toerisme een flinke boost te kunnen geven.

De veevoerbedrijven zelf reageren terughoudend op een mogelijke beschermde status. Volgens hen zou aanwijzing als erfgoed grote negatieve gevolgen kunnen hebben voor toekomstige uitbreidingen.

Eén van de onderhandelaars bevestigt gniffelend dat het mes inderdaad aan twee kanten snijdt.“Als je iets écht waardevol erfgoed vindt, moet je het natuurlijk ook beschermen tegen veranderingen.”