VOORTHUIZEN – Toeristen op recreatiegebied Zeumeren zijn deze week in grote verwarring geraakt door een natuurverschijnsel dat inwoners van Voorthuizen al jaren kennen: zuidelijke wind met een Barnevelds randje. Waar vakantiegangers rekenden op frisse Veluwelucht, zonnebrand en een patatje bij het water, kregen zij volgens ooggetuigen “een stevige nevel van rottend bedrijfsafval” cadeau.

De boosdoener zou volgens recreanten niet moeilijk te vinden zijn. Aan de horizon verrijst al jaren de afvalberg van Vink, door sommige badgasten inmiddels liefkozend “Mount Vinkuji” genoemd. De stortplaats aan de Wencopperweg in Barneveld mag volgens eerdere berichtgeving groeien tot maximaal 55 meter hoogte, wat de berg voor Zeumerenbezoekers tot een soort landschappelijk oriëntatiepunt maakt: handig voor verdwaalde kinderen, minder handig voor mensen met een neus.

Opvallend genoeg heeft de geurkwestie geleid tot een historische draai in Voorthuizen. Waar inwoners eerder hemel en aarde bewogen om windmolens bij Zeumeren tegen te houden, klinkt nu voorzichtig de roep om juist zo snel mogelijk turbines te plaatsen. “We waren altijd bang dat windmolens het toerisme zouden schaden,” zegt een bewoner. “Maar als toeristen nu na drie minuten hun luchtbed weer oprollen omdat ze denken dat de koelbox is overleden, moeten we misschien pragmatisch zijn.”

Die draai is pikant. In 2017 werd er nog geprotesteerd voor het Barneveldse gemeentehuis tegen windmolens op Zeumeren. Later verzette Actiecomité Voorthuizen Windmolens NEE zich tegen plannen voor drie windmolens bij het recreatieterrein. In 2020 zette de gemeenteraad uiteindelijk een streep door windmolens op Zeumeren, hoewel uit de eerste milieuonderzoeken bleek dat het terrein geschikt zou zijn voor twee turbines van circa 120 meter.

Volgens nieuwe inzichten is dat destijds “te eenzijdig benaderd”. “Er is vooral gekeken naar slagschaduw, geluid en horizonvervuiling,” aldus een zelfbenoemd geurdeskundige op badslippers. “Maar niemand heeft onderzocht hoeveel kuub lucht zo’n molen per minuut van Zeumeren af kan meppen. Dat is bestuurlijk nalatig.”

Ook in de recreatiesector wordt met hernieuwde belangstelling naar windenergie gekeken. Eerder was er nog zorg dat windturbines gevolgen zouden hebben voor het toerisme in Voorthuizen en dat die effecten onvoldoende waren onderzocht. “Maar toeristen blijken niet principieel tegen bewegende wieken,” zegt een campinghouder. “Ze zijn vooral tegen bewegende ingewanden.”

Binnen Voorthuizen Windmolens NEE zou inmiddels een naamswijziging worden overwogen. Varianten als Voorthuizen Windmolens MWAH, Voorthuizen Windmolens Alleen Bij Zuidenwind en Voorthuizen Windmolens Ja Mits Tegen De Lucht liggen op tafel. Een woordvoerder wil dat niet bevestigen, maar zegt wel dat “de situatie fluïde is, net als de geur”.

De gemeente Barneveld benadrukt dat er nog geen concreet plan ligt om windmolens op Zeumeren terug te halen. Wel wordt volgens ingewijden gekeken naar een “integraal geur- en wiekenkader”, waarbij turbines niet langer worden beoordeeld op opbrengst in megawatt, maar op de vraag of badgasten weer durven in te ademen.

Tot die tijd adviseert men recreanten bij zuidelijke wind om Zeumeren alleen te bezoeken met een knijper, een natte handdoek of een sterk ontwikkeld geloof in circulaire economie.